Bilim

Geçtiğimiz yıl e-Devlet üzerinden hayata geçirilen ‘dijital vasiyet’ reformu sayesinde organ bağışı beyan sayısı beş kat artarak 1 milyona yaklaştı. Ancak önyargılar hala bağışların önündeki en büyük engel.

Domateste doğal olarak bulunan tomatidin adlı bileşik, yaşlı farelerde beyin, karaciğer ve deride hücresel yaşlanma belirtilerini azaltırken hafıza testlerindeki performansı da iyileştirdi.

Çocukluk çağı lösemilerinde sağkalım oranları bazı hasta gruplarında yüzde 90’a ulaşıyor. Kemoterapiden genetik analizlere ve yeni nesil hücresel tedavilere uzanan gelişmeler, hastalığın seyrini değiştiriyor.

Yeni bir araştırmaya göre evlerinin çevresinde yüksek düzeyde ulaşım gürültüsüne maruz kalan yetişkinlerde kalp-damar hastalıkları ve bu hastalıkların risk faktörleri daha sık görülüyor.

Kuzey Amerika’da kral kelebeklerine takılan küçük vericiler, binlerce kilometrelik göçün ayrıntılarını kaydediyor. Araştırmacılar bu kayıtlarla, kelebeklerin yol üzerinde ihtiyaç duyduğu ve korunması gereken durakları belirlemeye çalışıyor.

Çevre, çatışmalar sona erdikten çok sonra bile savaşın etkilerini taşımaya devam edecek.

İklim krizini artık durduramayacağımıza göre, ormanları geleceğe hazırlamamız gerekiyor. Bugün sıfırdan tasarlanan bir Akdeniz ormanının, 2050'nin sıcaklığına ve mega yangınlarına dayanıklı olması, insanlığın gezegene ‘iklim borcu’.

Fiziksel dünya öngörülemez felaketlerle dolu. Şehirler inşa ediyoruz, depremde yıkılıyor. Köprüler kuruyoruz, kasırgalar yutuyor. Yeryüzü sarsılıp şehirler yıkılırken medeniyetin hafızasını ve toplumun geleceğini, karanlıkta sağ kalmayı başaran görünmez kod satırları kurtaracak.

İstanbul’un sel karşısındaki en kırılgan yerleri arasında üzeri kapatılmış dereler ve suyun geçişini daraltan yapılar var. Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu’na göre hazırlık, bu noktaları izleyen sensörlerden başlayıp taşkın alanlarında verilecek yapı ruhsatlarına kadar uzanıyor.

Sıfır Atık Başkanı Samed Ağırbaş, sürdürülebilirlik konusunda sahadaki gündem ile uluslararası söylem arasında büyük bir fark olduğunu düşünüyor. Atılan bombaların çevreye etkisinin kutup ayılarının geleceği kadar konuşulmadığına dikkat çekiyor.

Türkiye’de iklim teknolojileri yatırımı, sürdürülebilirlik raporlarının kenar süsü olmaktan çıkıp kendi başına bir yatırım alanı haline geliyor. Ancak regülasyon ve hibe ile farklı bir boyuta evrilmesi gerekiyor.

İklim krizinin çözümü tek bir teknolojiye ya da mucizevi bir buluşa bağlı değil. Yeşil hidrojen, karbon yakalama, yapay zeka ve sünger şehirler büyük dönüşümün parçaları. Ancak gezegeni yeniden tasarlamak için sınırsız tüketim üzerine kurulu sistemi değiştirmek gerekiyor.

Türkiye'de güneş enerjisi yatırımlarının büyümesi, elektriğin nasıl hesaplandığını da değiştiriyor. Lisanssız üretimde saatlik mahsuplaşmaya geçiş, sanayicinin enerji maliyetlerinden yatırımın geri dönüş süresine kadar birçok hesabı yeniden şekillendiriyor. Ennag Kurucusu Erman Toprak'a göre yeni dönemde ne kadar elektrik üretildiğinin yanında bu elektriğin ne zaman tüketildiği de önemli. Bu değişim, bataryaları enerji yatırımlarının merkezine taşırken sanayici için yeni bir maliyet hesabı da ortaya çıkarıyor.

Sürdürülebilirlik eğitimi, çocuklara sadece daha az ile yetinmeyi değil neyi, neden ve nasıl tükettiklerini, bunun gezegene maliyetini anlatmanın bir yolu.

Teknoloji mevcut gaz türbinlerine eklenerek onları daha verimli hale getirebilir; ancak emisyonlarını tamamen ortadan kaldırmaz.

Yapay zeka yarışının görünür tarafında çipler, modeller ve veri var. Fakat Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol’a göre yarışın altında çok daha eski bir teknoloji çalışıyor: Elektrik. Dünya enerji sistemi hızla elektrikleşirken veri merkezleri, elektrikli otomobiller ve klimalar şebekelerin üzerine yeni bir yük bindiriyor. Yapay zeka çağının kazananını belki de en iyi algoritmaya sahip olan değil, o algoritmayı 24 saat çalıştırabilecek elektriği en güvenli ve en ucuz şekilde üretebilen belirleyecek.

Beyaz cüce olarak bilinen ölü bir yıldızın çevresinde, aralarında belirgin bir boşluk bulunan iki ayrı enkaz halkası keşfedildi. Bulgular, Güneş'in milyarlarca yıl sonra geçireceği dönüşümün ardından neler yaşanabileceğine dair ipuçları sunuyor.

Bulgular, aşırı uzay hava olayları sırasında Dünya'ya yakın uzayın daha önce yüksek enerjili elektronlara karşı görece korunaklı olduğu düşünülen bölgelerinde bile ciddi radyasyon artışları yaşanabileceğini gösteriyor.

Bugüne kadar uyduların boyutlarını onları taşıyan roketler belirliyordu. Şimdi ise uzay araçlarının parçalar halinde yörüngeye gönderilip kendi kendilerine birleşmesi hedefleniyor.

ABD’li Reflect Orbital, uydulara yerleştireceği aynalarla güneş ışığını geceleri Dünya’ya yönlendirmeyi planlıyor.